Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından “ticari dolaşıma ve gösterime uygun değildir” kararıyla fiilen yasaklanan Kürtçe film Rojbash hakkında açılan davada Ankara 3. İdare Mahkemesi, yasağın hukuka aykırı olduğuna hükmetti. Medya ve Hukuk Çalışmaları Derneği’nin (MLSA) hukuki desteğiyle yürütülen dava sonucunda verilen karar, sinema alanında ifade özgürlüğü açısından önemli bir emsal niteliği taşıyor.
Mahkeme, her ne kadar filmin içeriğine ilişkin olarak idarenin bazı değerlendirmelerine atıf yapsa da, yasaklama yerine sınıflandırma gibi daha hafif tedbirlerin mümkün olduğunu vurguladı. Kararda, filmin tamamen yasaklanmasının demokratik toplum düzeninde ifade özgürlüğüyle bağdaşmadığı belirtildi.
Karara ilişkin değerlendirmede bulunan MLSA Eş Direktörü Veysel Ok, uzun soluklu bir hukuki mücadelenin ardından önemli bir kazanım elde edildiğini söyledi. Ok, mahkeme kararının gerekçesine dikkat çekerek şunları kaydetti: “Uzun bir yasal mücadele sonucunda Rojbash özgür kaldı. Mahkeme, her ne kadar filmin terör propagandası içerdiği yönündeki iddiaya katılmış görünse de, bunun ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini açıkça ortaya koydu. Yasaklama yerine sınıflandırma gibi daha ölçülü yöntemlerin mümkün olduğu vurgulandı. Bu karar, sinemanın özgürleşmesine önemli bir katkı sunduğu gibi, bundan sonra benzer davalar için de güçlü bir içtihat olacaktır.”
YÖNETMEN ÖZKAN KÜÇÜK: “BU KARAR YALNIZCA ROJBASH İÇİN DEĞİL”
Kararın ardından değerlendirmede bulunan filmin yönetmeni Özkan Küçük, öncelikle zor günlerinde yanında duran MLSA’ya ve avukatları Veysel Ok, Emine Özhasar ile Batıkan Erkoç’a teşekkür etti. Bir yılı aşkın süredir yürütülen hukuki mücadele sonucunda yasağın kaldırılmasının yalnızca film için değil, Türkiye’de yapılacak her yeni film için önemli bir dayanak olacağını söyledi.
Küçük, kararın yasakçı anlayışa karşı kazanılmış bir zafer olduğunu belirterek, bu kararın sinemacılara güç vereceğini ve film üzerindeki “lekelenmenin” ortadan kalktığını ifade etti. En kısa sürede yeni bir vizyon tarihi belirleyeceklerini dile getiren Küçük, maddi ve manevi tazminat taleplerinin reddedilmesine ilişkin hukuki sürecin ise devam edeceğini kaydetti.
BİLİRKİŞİ: YASAK, SANATSAL İFADE ÖZGÜRLÜĞÜNE AYKIRI
Mahkeme sürecinde dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da filmin yasaklanmasının hukuken yerinde olmadığı tespit edildi. Raporda, Rojbash’ın şiddet veya nefret çağrısı içermediği, çocuklar ve gençler açısından kalıcı bir zarar riski taşımadığı ve sanatsal ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Bilirkişiler, sanat alanında yasaklayıcı yaklaşımların düşünsel çeşitliliği ve eleştirel kamusal kültürü sınırlayabileceğine dikkat çekti.
BAKANLIĞIN SAVUNMASI KABUL EDİLMEDİ
Kültür ve Turizm Bakanlığı ise savunmasında filmin kamu düzenine aykırı olduğunu, terör örgütü propagandası içerdiğini ve anayasal ilkelere aykırılık taşıdığını ileri sürmüştü. Ancak mahkeme, bu iddiaların yasaklama gibi ağır bir müdahaleyi haklı kılmadığı sonucuna vardı. Kararda, demokratik toplumlarda ifade özgürlüğü ile toplumsal hassasiyetler arasında denge kurulması gerektiği belirtildi.
KÜRTÇE OLDUĞU İÇİN YASAKLANMIŞTI
Yapımcılığını ve yönetmenliğini Özkan Küçük’ün üstlendiği Rojbash, 2024 yılında Sinema Filmlerini Değerlendirme ve Sınıflandırma Kurulu kararıyla “ticari dolaşıma uygun değildir” denilerek yasaklanmıştı. Film, 25 yıl sonra yeniden bir araya gelen Kürt tiyatrocuların hikâyesini konu alıyor. Türkiye’de festivallere kabul edilmeyen film, bugüne kadar yedi ülkede gösterildi.
(MLSA)
