ÇEVİRİ | İspanya’da Genel Grev ve İşçi Sınıfı

Bu makale ilk defa Servir al Pueblo (Halka Hizmet Et) gazetesinde yayımlanmış, Yeni Demokrasi Gazetesi tarafından Türkçeye çevrilmiştir. İspanya’da 14 yıl aradan sonra gerçekleşen genel grev sürecini, sendikaların tutumunu ve kitlenin durumunu anlatan “Genel Grevin Başarısı: Proletarya Sendika Bürokrasisine İhtiyaç Duymuyor” başlıklı makaleyi paylaşıyoruz.

Genel Grevin Başarısı: Proletarya Sendika Bürokrasisine İhtiyaç Duymuyor

Bu makalede, geçen 11 Kasım Çarşamba günü İspanya’da yapılan genel grevin önemli bulduğumuz bazı derslerini ve yönlerini ortaya koyacağız. Giriş olarak, temel sayı ve verilere kısaca göz atalım.

RAKAMLARLA GREV

– Greve katılım bölgelere göre farklılık gösterdi. Katılım Katalonya’da yüzde 84, Asturias’ta yüzde 75 ve Aragon’da yüzde 70 ile daha yüksek; Extremadura’da ise yüzde 41 ile daha düşüktü. Sektörler arasında otomotivde ve limanlarda yüzde 90, et sanayisinde yüzde 85, çöp toplama işlerinde yüzde 82 ve enerji sektöründe yüzde 75 katılım görüldü. Madrid, Barcelona, Valencia, Zaragoza, Sevilla, Cordoba ve Malaga’daki tarım ürünleri hallerinde ihaleler iptal edildi ya da ciddi biçimde gecikti.

– Greveye katılımın en düşük olduğu sektörler hizmet ve perakende ticaret oldu. Bu sektörlerdeki işletmelerin çoğu, hareketli grev gözcülerinin yürüyüşü sırasında kepenklerini geçici olarak kapattı.

– A1, A42 ve M30 (Madrid), AP7 ve B22 (Barcelona) ile V21 (Valencia) gibi stratejik güzergâhların da aralarında bulunduğu 100’den fazla kara yolu trafiğe kapatıldı. Yol kesmelerin çoğu Katalonya’da gerçekleşti.

– Büyük şehirlerde yolcu taşımacılığı saatlerce durdu. Bunda, belediye ulaşım şirketlerinin garajlarında ve metro ile banliyö treni işletmelerinin tesislerinde kurulan grev gözcülerinin önemli payı vardı. Barcelona metrosunun 10 saatten uzun süre çalışmaması özellikle dikkat çekti.

– Grev sırasında 110’dan fazla kişi gözaltına alındı. Bunların büyük bir kısmı —en az 52 kişi— 11 Kasım gecesi polisle yaşanan çatışmalar sırasında Barcelona’da gözaltına alındı. Polisin cop darbeleri sonucu yüzlerce kişi yaralandı; ağır morluklar, kemik ve burun kırıkları yaşandı. Çok sayıda kişi biber gazı ve/veya göz yaşartıcı gaz nedeniyle tıbbi yardım almak zorunda kaldı.

– Öğleden sonra düzenlenen ortak gösterilere katılım, en iyimser tahminleri bile aştı. En büyük üç şehir olan Madrid, Barcelona ve Valencia’da katılımcı sayıları sırasıyla 400 bin, 400 bin ve 220 bindi.

MÜCADELEYLE KAZANILAN GREV ÇAĞRISI

Genel grev çağrısı proletaryanın mücadelesiyle kazanıldı. İşçi sınıfının konut hareketine katılımı yoluyla yarattığı basınç, Genel İşçi Konfederasyonu (CGT) gibi sendikaların greve çağrı yapmasını sağladı. CGT, Parla’da (Madrid) düzenlenen Konfederal Kongre’de Kiracılar Sendikası’yla birlikte genel grev çağrısı yapacağını duyurduktan sonra, diğer sendikaların da bu çağrıya katılması an meselesiydi.

Birkaç gün sonra İşçi Komisyonları (CCOO) ile Genel İşçi Sendikası’nın (UGT) bürokratik ve sarı sendikacı yönetimleri de greve katıldı. Milyonlarca kişi sokakları doldurduktan sonra bürokratlar, toplumsal tepkinin zaten yerlerde sürünen meşruiyetlerini daha da sarsmasından korktukları için greve katıldılar. Ama daha çok korktukları bir şey vardı: Grevin ülke çapında başarıya ulaşması ve kendilerinin bunun dışında kalması.

“Demokrasi meselesi” üzerinde bir an duralım. Unai Sordo (CCOO) ve Pepe Álvarez (UGT), sendikalarının demokratik olduğunu, binlerce temsilciden oluştuğunu ve temsilcilerine ve üyelerine danışmadan önemli kararlar alamayacaklarını hep öne sürüyor. Bu söylem, temkinli davranmalarına ve her zaman kendi bürokrat çıkarlarını gözetmelerine imkân veriyor. Özellikle de sendikadan maaş alan profesyonel yöneticiler ile ücretli çalışanlardan oluşan sendika yönetiminin çıkarlarını.

İşlerine geldiğinde harekete geçiyorlar, işlerine gelmediğinde ise demokrasi oyununa başvurup tabana danışmaları gerektiğini söylüyorlar. Ama sonra tabana danışmıyor ya da üyelerini bu danışma süreçlerine katılmaya çağırmıyorlar; bu da danışmamakla aynı şey. Sendika yönetimindeki bürokratların çalışma tarzının alfabesi budur: Demokrasisiz bir demokrasi oyunu oynamak, her şeyi işçi aristokrasisinin somut çıkarlarına göre düzenlemek. Bu çıkarlar işçi sınıfının çıkarlarının karşısındadır* ve süreç boyunca halkın çıkarları alınıp satılır.

SENDİKA BÜROKRASİSİNİN UĞURSUZ ROLÜ: GREVİ HÜKÛMET LEHİNE BİR SEÇİM GÖSTERİSİNE DÖNÜŞTÜRMEK

Birdenbire “demokrasi meselesi” mesele olmaktan çıktı; CCOO ve UGT yönetimleri üç günden kısa sürede greve çağrı yapacaklarını duyurdu. Bu, grev hazırlıklarının sürdüğü haftalarda CCOO ve UGT’nin oynayacağı uğursuz rolü anlamaya yetiyordu.

Bu örgütlerin bürokratik yönetimleri işçi sınıfını harekete geçirmek için hiçbir şey yapmadı. İşyerlerindeki komitelerin**, temsilcilerin ve üyelerin çoğunu seferber etmek için bile çalışmadılar. Bir şeyler yapıldıysa, yöneticiler sayesinde değil; türlü koşullar nedeniyle bu iki örgütten birinde yer alan çok sayıda dürüst ve özverili sendikacının emeği sayesinde yapıldı.

Özetle CCOO ve UGT, katılmak istemedikleri bir grevin içinde çalıştı; buna katılmaya zorlandılar. İşverenlere de hükûmete de mümkün olan en büyük zararı vermek istemiyorlardı. Tam tersine, onları her koşulda savundular. UGT Genel Sekreteri Pepe Álvarez, grevden birkaç gün önce düzenlediği basın toplantısında şunları söyledi:

“Bunu sokakta insanlar da soruyor: ‘Bu hükümete sekiz yıldır neden grev yapmadınız?’ diye. Ama bir düşünün: Az önce anlattığım emeklilik anlaşmasını yaptığımız bir hükûmete genel grev yapacağımızı kim düşünebilir? 4 milyon kadın ve erkeğin geçici sözleşmeyle çalışırken artık süresiz sözleşmeye geçtiği, onlarla çok çetin bir müzakere yürüttüğümüz bir hükûmete genel grev mi yapacağız? Asgari ücreti sekiz yılda yüzde 66 artıran bir hükûmete genel grev mi yapacağız? Bizi aptal mı sanıyorlar?”

Pepe Álvarez, pek akıllıca sayılmayacak bir biçimde, son 8 yıldır hükûmetin avucundan beslendiklerini kabul ediyor. Ayrıca grev yapmak için bir neden olmadığını, çünkü müzakere edilebilir “iyi bir hükûmetle” karşı karşıya olduğumuzu da söylüyor. Álvarez’e bakılırsa, 28. Maddeyi uygulayarak en fazla sendikacıyı baskı altına alan hükûmeti savunmak ne büyük bir sendikacılık!

UGT’deki muadilinden her zaman daha zeki olan Unai Sordo da hükümeti savundu; ancak bunu daha örtük biçimde yaptı. The Huffington Post’a verdiği bir röportajda şöyle dedi:

“Bu grevin muhalefete karşı olduğu yönünde oluşan kuşkuyu anlıyor musunuz? María Jesús Montero daha yeni bu grevin muhalefete karşı olduğunu söyledi.

Grev muhalefete karşı değil. Ancak bu seferberlik, konut kararnamelerinin yürürlüğe girmesine izin verilmemesi gibi bazı kararlarla ilgili. Konut kararnamelerinin yürürlüğe girmesine kim izin vermedi? Çalışma saatlerinin azaltılmasına karşı oy kullananlar. İktidara gelirlerse emeklilik sistemini özelleştireceklerini ve işe devamsızlık sorununu çözeceklerini söyleyerek hastaları çalışmaya zorlayacaklarını açıklayanlar. Grev muhalefete karşı değil; muhalefet her gün derin biçimde toplum karşıtı bir gündem dayatmakta ısrar ediyor. Biz de buna yanıt veriyoruz.

Buradan hareketle, bu grev kesin olarak herhangi bir kişiye karşı düzenlenmiş değil. İspanya merkezi hükûmetten ibaret değil; konut meselesi özerk yönetimlerin sorumluluğunda. Büyük kamu hizmetleri özerk bölgeler tarafından yürütülüyor. İspanya’nın bileşik bir devlet olduğunu unutmamak gerekir. Bazıları 8 yıldır hükûmete karşı genel grev çağrısı yapmamızı istiyor, şimdi ise öfkeleniyor.”

Sordo’nun sosyal demokratça gevelemelerini şöyle çevirebiliriz: Grev muhalefete karşı değil ama Halk Partisi (PP) ve Vox rant düzenini temsil ediyor. Buna karşılık hükûmet rant düzenini temsil etmiyor; öyleyse hükûmeti desteklemek gerekiyor… Unai Sordo, hükûmetin rant düzenini temsil etmediğini söylüyor! Nasıl bir dünyada yaşıyoruz? Bu hükûmet döneminde on binlerce tahliye yaşandığını görmezden geliyoruz. Evinden çıkarıldıktan sonra yayımlanan röportajında Maricarmen’in konut krizinin başlıca sorumlusu olarak Pedro Sánchez’i gösterdiğini hatırlamakta fayda var. Haklıydı da.

Sendika bürokrasisinin grevi seçim amaçları için kullanmaya çalışması şaşırtıcı değil. Bürokratlar halkın mücadelelerini geçmişte de alıp sattı, bugün de satıyor, gelecekte de satacak. Önemli olan bunu kavrayıp onlara karşı mücadele edebilmektir. Sendika bürokrasisine ve onu savunan, destekleyen, ayakta tutan herkese karşı mücadele etmeden güçlü ve militan bir sendikal hareket kurulamaz.

GENEL GREV BAŞARILI OLDU

Genel grev başarılı oldu. Sanayi, lojistik ve ulaşım faaliyetlerini tümüyle ya da kısmen durdurmayı başardı. Ancak başarısı bundan ibaret değil. Akşam gösterileri başta olmak üzere milyonlarca insanı —evet, bütün şehirlerdeki katılımı topladığımızda milyonlarca insanı— sokaklara çıkardı. Ama bu da tek başına başarı nedeni değil.

Bunların hepsi önemli etkenler, ancak belirleyici olan bunlar değildi. Genel grev, yalnızca ama başta politik bir nedenle başarılı oldu: Proletarya örgütlülüğünü geliştirdi, baskıyla yüz yüze geldi ve burjuvaziden daha güçlü olduğunu yeniden keşfetmeye başladı. Proletarya, özellikle de militan gençlik, 11 Kasım’dan dersler çıkaracak ve geleceğin mücadelelerine hazırlanacaktır. Devrimci ve militan bir basın olarak bu dersleri bizim değil, proletaryanın devrimci örgütlerinin çıkarması gerektiğini düşünüyoruz. Yine de bu grevin sınıf mücadelesinin gelişimine ivme kazandırdığını düşündüğümüz üç nedeni belirtmek istiyoruz:

1. Proletaryanın, CCOO ve UGT’nin bürokratik yönetiminden izin almadan da grev örgütleyebileceği gösterildi. Grevin itici gücü militan sendikalar, politik örgütler ve toplumsal hareketlerdi.
2. CCOO ve UGT yönetimlerinin bürokrat, pasifist, seçimci ve grev kırıcı niteliği açığa çıktı. Bu durum, sendikal hareket içindeki sol ve sağ arasındaki ayrım çizgisini daha da belirginleştirdi.
3. Barışçıl mücadelelerin olağan sayıldığı çok sayıda şehir ve yerde militanlık düzeyi yükseldi. Birçok yerde kitlesel şiddet olayları yaşandı. Bunların çoğu en alt düzeyde, polis saldırısına karşı meşru savunma biçimindeydi; ancak daha kararlı eylemler de oldu. Proletaryanın ihtiyaçlarından biri devrimci şiddeti benimsemek ve işçi hareketine derinden kök salmış, ona büyük zarar veren burjuva pasifizmini geride bırakmaktır.

“OPORTÜNİZMDEN KOPUŞ KAÇINILMAZ VE ZORUNLUDUR”

Sendika bürokrasisi üzerinde bu kadar duruyoruz; çünkü CCOO ve UGT bürokratlarına karşı çıkmadan, halkımızın milyonlarca proleter kitlesi içinde güçlü, militan ve sağlam temellere dayanan bir sendikal hareket kurmak mümkün değildir. Başka yolu yoktur.

“Kautskyciliğin en yaygın yutturmalarından biri ‘yığınlara’ başvurmasıdır. ‘Biz’, diyorlar, ‘yığınlardan ve yığın örgütlerinden kopmak istemiyoruz!’ Ama Engels’in sorunu nasıl koyduğunu düşünün bir. 19. yüzyılda İngiliz sendikalarının ‘yığın örgütleri’ burjuva işçi partisinden yanaydılar. Marx ve Engels bu temel üzerinde onunla uzlaşmadılar, onu sergilediler. Birincisi, sendika örgütlerinin doğrudan proletaryanın bir azınlığını kucakladığını unutmadılar. O zaman İngiltere’de, şimdi Almanya’da olduğu gibi proletaryanın 5’te 1’inden fazlası örgütlenmiş değildi. Kapitalizm koşullarında proletaryanın çoğunluğunun örgütlenebileceğini kimse ciddi olarak düşünemez. İkincisi —ve asıl sorun budur— sorun, bir örgütün büyüklüğü sorunu değil, politikasının gerçek ve nesnel anlamı sorunudur: bu politika yığınları temsil ediyor mu, onlara hizmet ediyor mu, yani onların kapitalizmden kurtulmalarını amaçlıyor mu, yoksa azınlığın çıkarlarını, azınlığın kapitalizmle uzlaşmasını mı temsil ediyor? İkincisi, 19. yüzyılda İngiltere için doğru idi, şimdi de Almanya vb. için doğrudur.

“Engels eski sendikaların —ayrıcalıklı azınlığın— ‘burjuva işçi partisi’ ile ‘en alttaki yığınlar’ arasına, gerçek çoğunluk arasına, bir ayrım koyuyor ve ‘burjuva saygınlığı’na bulaşmamış olan bu sonunculara başvuruyor. Marksist taktiğin özü budur!

“Ne biz ne de herhangi bir kimse, sosyal-şovenleri ve oportünistleri, proletaryanın ne kadarının izlediği ve izleyeceğini doğru bir biçimde hesaplayabiliriz. Bu, yalnızca savaşım ile ortaya çıkacak, yalnızca sosyalist devrimle kesin bir biçimde kararlaştırılacaktır. Ama şunu kesenkes biliyoruz ki, emperyalist savaşta ‘anayurdun savunucuları’ yalnızca bir azınlığı temsil etmekteler. Ve bu nedenle, sosyalist olarak kalmak istiyorsak, görevimiz daha derinlemesine ve daha aşağılara doğru, gerçek yığınlara doğru gitmektir; oportünizme karşı savaşımın tüm anlamı ve tüm esası budur. Oportünistlerin ve sosyal-şovenlerin, aslında, yığınların çıkarlarına ihanet ettiklerinin ve bunları sattıklarının, işçilerin azınlığının geçici ayrıcalıklarını savunduklarının, bunların burjuva düşüncelerinin ve etkilerinin taşıyıcıları olduklarının, gerçekten de burjuvazinin müttefikleri ve ajanları olduklarının sergilenmesiyle, biz, yığınlara gerçek siyasal çıkarlarını değerlendirmeyi, emperyalist savaşların ve emperyalist ateşkeslerin bütün uzun ve acılı olayların arasında sosyalizm uğruna ve devrim uğruna savaşmayı öğretiriz.

“Dünya işçi hareketi içerisinde tek Marksist çizgi, yığınlara oportünizmden kopmalarının kaçınılmazlığını ve gerekliliğini açıklamak, oportünizme karşı amansız bir savaşım vererek devrim yolunda bunları eğitmek, ulusal liberal işçi politikasının o kesin iğrençliğini gizlemek değil, sergilemek için savaşım deneyimlerinden yararlanmaktır.”

— Lenin, Emperyalizm ve Sosyalizmdeki Bölünme, 1916

* Sendika bürokrasisinin işçi aristokrasisi olarak çıkarı, İspanyol emperyalist devletinde toplumsal barışı korumaktır. Böylece gerçek proletarya kitlelerinin sorunlarından uzak, rahat yaşamlarını sürdürür ve ezilen ulusların emperyalist sömürüsünden —tekelci aşırı kârlardan gelen rüşvetten— pay alırlar. Daha fazla bilgi için Lenin’in 1916 tarihli Emperyalizm ve Sosyalizmdeki Bölünme başlıklı yazısını okumanızı öneririz.

** CCOO ve UGT’nin sendikal modelinden ve sendika seçimlerini kazanma hedefinden kaynaklanan ciddi bir sorunu var: İstemeleri hâlinde bile harekete geçiremeyecekleri çok sayıda iş yeri bulunuyor. Çünkü iş yeri komiteleri yöneticiler, patron çocukları, insan kaynakları çalışanları ya da yalnızca yükselmek için her yolu deneyen kişiler tarafından doldurulmuş durumda. Bu, iş yerlerinin harekete geçirilmesini imkânsızlaştırmanın yanı sıra gerçek sendikalar aleyhine çok kötü bir propaganda işlevi görüyor. Bürokratik sendikacılığa göre yöneticiler, kayırılanlar ve sarı sendikacılar gibi bütün bu kesimler temsilci adayı olabiliyor. Amaçları, çalışma koşullarını iyileştirmek için iş yerindeki emekçileri örgütleyip harekete geçirerek sınıf bilincini yükseltmek değil; toplu sözleşme görüşmelerinde daha fazla söz sahibi olmak için mümkün olduğunca çok temsilci kazanmaktır.