Geleceği Kazanmak için Safları Sıklaştıralım
Fransa’da eğitim sorunlarıyla başlayan öğrenci hareketi; işçi sınıfı ve emekçilerin katılımıyla süreklilik kazanmış, kitleselleşerek doğrudan devletin kolluk güçlerini hedef alan bir niteliğe bürünmüştür. Arnavutluk’ta ABD emperyalizminin sadık takipçisi Edi Rama’ya karşı gelişen tepkiler eğitim taleplerini de kapsayarak büyürken; İspanya’da konut krizine, İtalya ve Portekiz’de ise hayat pahalılığına karşı on binler meydanları doldurmaktadır. Almanya’dan İsviçre’ye, Yunanistan’dan Sırbistan’a kadar tüm sokaklar, kitlelerin kendi talepleri doğrultusundaki eylemliliklerine tanıklık ediyor.
Emperyalist odaklar, derinleşen ekonomik krizin yarattığı sıkışmayı askerî hamlelerle aşma yoluna gitmektedir. Emperyalizmin doğasını kavrayan herkes, bu tutumun bir tercih değil zorunluluk olduğunu bilir. Nitekim kriz, bir yandan hegemonya mücadelesini kızıştırırken diğer yandan yeni pazar alanlarının paylaşımını tetiklemektedir. Ukrayna, Venezuela, Filistin, İran, Sudan ve Yemen’de ABD hegemonyasını pekiştirmeye dönük adımlar; ekonomik krizin derinleşmesine ve politik çelişkilerin keskinleşmesine yol açmaktadır. Bu süreçte hem Batı emperyalist ittifakı içerisindeki çatlaklar büyümekte hem de ABD mali sermaye klikleri arasındaki çatışma sertleşmektedir.
Bu tablonun halk kitlelerine faturası; ekonomik kayıplar, hak gaspları ve derin bir geleceksizlik hissi olmaktadır. Aşırı üretim krizi ile finansal balonlar sermaye döngüsünü tıkamakta; pastanın paylaşımında sert kavgalara neden olmaktadır. Sağlıktan eğitime, kamusal hizmetlerden sosyal haklara yönelik tasfiyeler gelecek kaygısını ve dolayısıyla toplumsal öfkeyi tırmandırmaktadır. Öte yandan şovenist parti ve örgütlerin zemin kazanması da yine bu saldırıların bir sonucudur; kitlelerin tepkisi manipüle edilerek gerici odaklarca emilmektedir.
Egemen klikler arasındaki çatışmanın temelinde de yine aynı kriz gerçekliği yatmaktadır. Brezilya, İsrail, ABD, Sırbistan ve Bulgaristan’daki seçimlerin kazandığı sert politik karakter bunun açık bir göstergesidir. Benzer şekilde Polonya’da derinleşen siyasî kriz ile Türkiye’de AKP-MHP kliğinin muhalefeti kuşatıp parçalamayı ve Yeni Parti’ye yönelik daha kapsamlı saldırıları hedefleyen yönelimi de bu genel denklemden bağımsız düşünülemez.
Türkiye’de eylül ayında patlak veren fon krizi bu sıkışmanın en çıplak göstergesi oldu. 131 fonun tasfiye sürecine alınması mali piyasaları sarsmasının yanında AKP’deki çatışmanın gün yüzüne çıkmasını ve toplumsal tepkinin artmasını beraberinde getirdi. Kriz, yüksek faiz ve sıcak para üzerine kurulan düzenin nasıl bir çürük temel üzerinde kurulduğunu gösterdi. Kayıpların faturası ise küçük tasarruf sahiplerine, enflasyonla boğuşan emekçilere çıkmaktadır. AKP-MHP kliğinin “sorumlular hesap verecek”, “Cumhurbaşkanı çok öfkeli” gibi mesajlarla süreci yönetme çabası açık bir iç mücadeleye dönüşmüş durumda.
Kürt meselesinde yaşanan sıkışma da krizli yapının bir başka yüzüdür. PKK’nin attığı adımlara rağmen devletle anlaşmaya varılan yasal düzenlemeler bir türlü hayata geçirilmedi. Öcalan’ın statüsü, tutuklu siyasetçiler, kayyımlar ve geri dönüş hakkı gibi başlıklar yerinde sayıyor. Kürt hareketi devletin sürekli yeni taleplerle geldiğini ifade etmektedir. Özellikle tasfiyede oldukça hevesli olan Kürt ulusal hareketinin, sorunu derin dehlizlerde yapılacak görüşmelere bağlamış olması dikkat çekicidir. Devlet, süreci Kürt ulusal haklarını konu etmeden sadece legal siyaset olanaklarını kısmen açarak ele almaktadır. Suriye ve Irak’taki Kürt güçleri “entegrasyon” adı altında, anayasalcı çözümle yutulmaktadır. 2026 Ocak’ında Suriye’de bir ay içinde yaşananlar süreci belirleyen eşiklerden biri oldu. Kürt hareketine, emperyalistler ve onların uşakları Türk ve Arap egemenleri ölümcül bir kuşatmayla sıtmaya razı gelmeyi dayatmıştır.
Türkiye; Kafkaslar’da Azerbaycan’la ilişkileri, Akdeniz’de ise Libya ile imzaladığı deniz yetki alanları anlaşması nedeniyle AB, Körfez Ülkeleri, Mısır ve Yunanistan ile gerilimli bir sürecin içine girdi. Diğer yandan İlham Aliyev, okullardaki kılık-kıyafet kurallarının başörtülü öğrenci ve öğretmenleri kapsayacak biçimde uygulanmasına yönelik tepkilere karşı “Hayat tarzımıza kimse karışamaz, kimseye borçlu değiliz” diyerek Türkiye’ye dönük bir krizi adeta bilinçli olarak tırmandırmaktadır. Tayyip Erdoğan’ın “kelle alan” danışmanının görevine son vermesine rağmen kriz yatışmış değildir. Bakü Medya ve Yayın Konseyi, Türkiye ve İran’dan koordineli bir bilgi kampanyası yürütüldüğünü öne sürmüş; işi, Dışişleri Bakanı Fidan’ın Azerbaycan’daki Türkiye bağlantılı topluluklarla buluşmasını bir “darbe hazırlığı” şeklinde değerlendirmeye kadar götürmüştür. Kavganın asıl nedeninin başörtüsü meselesi olmadığı açıktır, ancak bu konuda henüz devlet nezdinde resmî bir yorum yapılmamıştır. TC alttan alırken Aliyev krizi tırmandırmaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı’nın 29-30 Ekim’de Ankara’da yapılan zirvesi bu gerilimin gölgesinde gerçekleşti. İlham Aliyev toplantıya adeta protesto ederek gelmemiştir.
Bu çelişkiler, ABD’nin Türkiye’ye Hazar’dan Akdeniz’e uzanan hat üzerinde biçtiği rolle birlikte değerlendirilmelidir. Ağustos 2025’te Beyaz Saray’da, Zengezur Koridoru’nun adı Trump Rotası’na (TRIPP) çevrildi. Koridorun geliştirilmesi ve işletilmesi hakkı 99 yıllığına ABD’ye verildi. Eski planda Rusya’yla birlikte Azerbaycan ve Türkiye ekseninde düşünülen işletme, ABD emperyalizmine teslim edildi. ABD ile Ermenistan, Ocak 2026’da projenin uygulama çerçevesinde anlaştıklarını duyurdu. Paşinyan, Hazar’dan Akdeniz’e uzanacak yeni hat için Ankara ile çalıştıklarını açıkladı. ABD ise bu girişimi Hazar’dan Akdeniz’e Türkiye ve İsrail eksenli bir hizalanmanın parçası olduğunu ifade etti. Türkiye’ye biçilen rol bir “geçiş ülkesi” rolüdür. Bu rolün sorunsuz yürümesi Ankara-Bakü bağının sağlamlığına, İsrail ile Türkiye arasındaki ilişkilerin seyrine, İran ve Rusya cephesindeki gerilimlerin yönetilmesine ve bölgede süren savaşın seyrine bağlıdır. Bunlardan biri sarsıldığında koridor stratejisi de sarsılmaktadır.
Akdeniz’deki Libya anlaşması ise bir başka sıkışma alanıdır. Hafter kontrolündeki Temsilciler Meclisi, Türkiye ile 2019’da imzalanan deniz yetki alanları mutabakatını 20 Ekim’de oy birliğiyle onayladı. TC bunu, Doğu Akdeniz’deki tezlerinin ikili bir anlaşmaya dönüşmesi olarak sunuyor. Yunanistan, Güney Kıbrıs ve AB tepki gösterdi, İsrail kararı tanımama tutumu takındı. Türkiye ise anlaşmayı Akdeniz’de pay kapmanın tek kapısı olarak görüyor. Mısır, 2020’de Yunanistan’la yaptığı sınır anlaşmasını gerekçe göstererek onayı reddetti ve iki anlaşmanın kapsadığı alanlar kısmen çakışıyor. Yunanistan, AB, Güney Kıbrıs, Mısır, Bahreyn ve BAE 26 Ekim’de, BM’de ortak bildiriyle anlaşmanın geçersiz olduğunu savundu. Türkiye böylece, ABD’nin Doğu Akdeniz’de ittifaklarını örgütlediği ülkelerle aynı anda karşı karşıya geldi. Libya’daki iki idareyi aynı mutabakat çevresinde buluşturmada Rus hamlesini aramak gerekir. Rusya, Libya’daki etkisini kullanarak ABD ile uşakları arasındaki çelişkiyi keskinleştirmeye çalışmaktadır. TC’nin bu hamlesinin Akdeniz’de devre dışı kalmaya karşı nafile bir çaba olduğu belirtilmelidir. Gerçek bir siyasî bağımsızlığı, ekonomik gücü söz konusu olmadığı için başarısızlığa ve verilenle yetinmeye mahkûm kalacaktır.
Emperyalistler krizi savaşı yakınlaştırarak aşma hattında zorunlu bir ritimle ilerlemektedir. Emperyalizme yönelen bir mücadele çizgisini daha güçlü örgütlemeliyiz. Egemen kliklerin kavgasında taraf tutan değil antidemokratik uygulamaların mağdurlarının ve bununla mücadele zeminin daha da güçlendiğinin bilinciyle bağımsız çizgide ısrar etmeliyiz. Zira egemenler arası mücadelenin keskinliği emekçilere daha fazla imkân yaratacaktır. Kitlelerin Fransa’dan Arnavutluk’a, İspanya’dan İtalya’ya uzanan mücadelesinin gösterdiği gibi yol, emekçilerin ve ezilenlerin kendi bağımsız örgütlü gücünü kurmasından ve geniş çaplı dayanışmalardan geçmektedir.
